a) Wiadomości podstawowe. Odpuszczanie jest zabiegiem cieplnym stosowanym zasadniczo do stali hartowanych; ma ono na celu usunięcie naprężeń hartowniczych i zmianę własności mechanicznych, a więc: obniżenie twardości i wytrzymałości na rozciąganie, a zwiększenie wydłużenia i udarności. Odpuszczanie polega na tym, że przedmiot zahartowany nagrzewa się (zależnie od tego, jaki efekt chce się uzyskać) do temperatury 180-650oC, przetrzymuje pewien czas w tej temperaturze i następnie chłodzi. W czasie odpuszczania następuje zmiana struktury. Zasadniczy składnik zahartowanej stali węglowej - martenzyt rozpada się przez wydzielenie najdrobniejszych : (dyspersyjnych) ziarenek cementytu. Powstają struktury stali odpuszczonej - troostyt odpuszczania (wkładka, rys:14) i sorbit odpuszczania. Wpływ temperatury odpuszczania na własności wytrzymałościowe hartowanej stali pokazany jest na rys. 15, a na twardość stali węglowych o wyższej zawartości węgla na rys. 16. W zależności od temperatury rozróżnia się odpuszczanie: niskie, średnie i wysokie. b) Odpuszczanie niskie Odbywa się w temperaturze 100-250oC. Głównym jego celem jest usunięcie naprężeń hartowniczych, z zachowaniem wysokiej twardości i odporności na zużycie (ścierane). Stosuje się je głównie do narzędzi, sprawdzianów, sprężyn śrubowych z drutu patentowanego i niektórych taśmowych, przedmiotów nawęglanych itd. c) Odpuszczanie średnie W temperaturze 250-5OOoC ma na celu uzyskanie dużej wytrzymałości i sprężystości przy dostatecznej odporności na uderzenie; twardość obniża się przy tym znacznie. Przykłady zastosowania: sprężyny, matryce, wszelkiego rodzaju resory, młotki pneumatyczne, Części broni. |
| | d) Odpuszczanie wysokie W temp. powyżej 5OOoC, a poniżej Ac1 przeprowadza się w celu uzyskania wysokich cech wytrzymałościowych (Rr, ,Qr, HB) przy niewiele tylko obniżonych cechach plastycznych (a, U). Stal odpuszczona w ten sposób ma twardość HB=250-350 kG/mm2 i daje się już obrabiać przez skrawanie. |
|